Aν «γκουγκλάρει» κάνεις σήμερα τη λέξη ανάπτυξη στα ελληνικά, θα πάρει παραπάνω από  2.780.000.000 αποτελέσματα. Τη συγκεκριμένη λέξη μπορεί να τη συναντήσει κάνεις  μέσα σε διαλέξεις πανεπιστημιακών , στις λαϊκές «συνελεύσεις» των καφενείων αλλά κυρίως στις ομιλίες των πολιτικών. Τι σημαίνει όμως αυτή η έννοια; Και γιατί μας προβληματίζει τόσο; Σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, η ανάπτυξη ή αειφόρος ανάπτυξη ή βιώσιμη ανάπτυξη  όπως συνηθίζει να λέγεται είναι ουσιαστικά η  οικονομική ανάταση  που σχεδιάζεται και υλοποιείται λαμβάνοντας υπόψη την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιωσιμότητα. Γνώμονας της αειφορίας της ανάπτυξης  είναι η μέγιστη δυνατή απολαβή αγαθών από το περιβάλλον, χωρίς όμως να διακόπτεται η φυσική παραγωγή αυτών των προϊόντων σε ικανοποιητική ποσότητα και στο μέλλον. Η βιώσιμη ανάπτυξη προϋποθέτει ανάπτυξη των παραγωγικών δομών της οικονομίας παράλληλα με τη δημιουργία υποδομών για μία ευαίσθητη στάση απέναντι στο φυσικό περιβάλλον και στα οικολογικά προβλήματα.

Προσπαθώντας βέβαια να περιγράψουμε πιο απλά τη λέξη ανάπτυξη, ή μάλλον καλυτέρα προσπαθώντας  να την σκιαγραφήσουμε, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ανάπτυξη είναι  η προσπάθεια δημιουργίας του κατάλληλου πλαισίου, μέσα στο οποίο ο επιχειρηματίας θα μπορεί να δρα ανενόχλητος, όχι όμως ανεξέλεγκτος και από την δραστηριότητα του αυτή να προκύπτουν νέες θέσεις εργασίας αλλά και διεύρυνση της τοπικής μικρομεσαίας οικονομίας. Η δημιουργία αυτού του πλαισίου προϋποθέτει τη χρήση διάφορων εργαλείων. Ένα από αυτά είναι η καθιέρωση Ειδικών Οικονομικών Ζωνών σε μια περιοχή. Το συγκεκριμένο αναπτυξιακό μοντέλο πρέπει να αποτελέσει ύψιστη εθνική επιλογή και  για τον Ελλαδικό χώρο. Γι αυτό το λόγο εδώ και έξι μήνες το Υπουργείο Ανάπτυξης προσανατολίζεται προς αυτήν την κατεύθυνση. Επιλέγοντας μάλιστα μια συγκεκριμένη περιφέρεια της χώρας, την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη για πιλοτική εφαρμογή του συγκεκριμένου εγχειρήματος.

Σ αυτό το σημείο θα πρέπει να σταθούμε στη σημαντική συμβολή του Χρηματοοικονομικού Φόρουμ Θράκης για την ανάδειξη του συγκεκριμένου θέματος. Το ΧΦΘ αποδεικνύοντας πόσο αποτελεσματικά και σωτήρια μπορεί να λειτουργήσει η ιδιωτική πρωτοβουλία στη χώρα μας ,έθεσε  τις νομικές αλλά και τις  οικονομοτεχνικές  βάσεις , για την δημιουργία τέτοιων ζωνών στην Ελλάδα. Εκτός από το γεγονός ότι ουσιαστικά μετά από δικές του προσπάθειες επιλέγει η περιφέρεια της ΑΜΑΘ, για πιλοτική εφαρμογή του συγκεκριμένου σχεδίου , το ΧΦΘ βοήθησε το ΥΠΑΝ με την νομική του έκθεση αλλά και  με την οικονομοτεχνική έκθεση που εκπόνησε η CAMEX, να θέσει  συγκεκριμένες βάσεις και προϋποθέσεις για την δημιουργία ΕΟΖ και σε άλλες περιοχές. Σε ένα τόσο μεγάλο θέμα που μπορεί να μεταβάλει τον επενδυτικό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου δεν χωράνε  ούτε γεωγραφικές μεμψιμοιρίες ούτε φοβίες του παρελθόντος. Επειδή όμως έχουν ακουστεί  πολλά είναι καλό να απαντήσουμε με την βοήθεια της παγκόσμιας βιβλιογραφίας σε κάποιους μύθους περί ΕΟΖ. Οι Ε.Ο.Ζ. έχουν κυρίως εξαγωγικούς προσανατολισμούς και η οικονομική τους δράση στο πλαίσιο της εγχώριας αγοράς γίνεται κατά κύριο λόγο μετά από την επιβολή δασμών, οι οποίοι εξαλείφουν το συγκριτικό πλεονέκτημα που απολαμβάνουν οι εταιρίες που λειτουργούν εντός της Ε.Ο.Ζ., σε σχέση με αυτές που λειτουργούν εκτός αυτής. Το στοιχείο αυτό καταρρίπτει και το μύθο περί «αθέμιτου ανταγωνισμού». Το ότι υπάρχουν εργαζόμενοι οι οποίοι στις Ε.Ο.Ζ. της χώρας τους εργάζονται με μισθούς των 30$ το μήνα και 80 ώρες εργασίας την εβδομάδα, οφείλεται στο γεγονός, ότι αυτές είναι οι  γενικότερες εργασιακές συνθήκες που ισχύουν στη χώρα τους και όχι εξαιτίας του καθεστώτος που διέπει την εκάστοτε τοπική Ε.Ο.Ζ. .

Η εφαρμογή χαλαρότερων εργασιακών όρων εντός μιας Ε.Ο.Ζ. είναι πραγματικότητα που συναντάμε στο Μακάο, στο Μεξικό, αλλά στη χώρα μας δε θα μπορούσε να εφαρμοστεί ποτέ, λόγω του ότι η φιλοσοφία τους αντίκειται στις συνθήκες της Ε.Ε. . Οι Ε.Ο.Ζ. δεν έχουν λόγο ύπαρξης μόνο σε χώρες με χαμηλό εργατικό κόστος, ούτε το κόστος εργασίας είναι η κύρια παράμετρος που προσελκύει πολυεθνικές επιχειρήσεις στις Ε.Ο.Ζ. . Ειδικές Ζώνες υπάρχουν και σε χώρες με υψηλά ημερομίσθια (π.χ. Ιρλανδία), ενώ σε αυτές εντάσσονται εταιρίες, με μητρική έδρα από χώρες με εξαιρετικά χαμηλά ημερομίσθια (π.χ. ινδικές εταιρίες σε ευρωπαϊκές Ε.Ο.Ζ.) Σε πολλές χώρες, η μή εμπλοκή των ξένων αλλά και των τοπικών επιχειρηματιών με την «Εθνική Γραφειοκρατία», αποτελεί από μόνη της ένα σημαντικότατο λόγο επένδυσης σε μια Ε.Ο.Ζ., αν όχι τον κυριότερο και όχι οι χαμηλοί μισθοί. Το εργασιακό δυναμικό στις κατά τόπους Ε.Ο.Ζ., είναι κατά κύριο λόγο τοπικό και η «εισαγωγή» εργαζομένων αφορά κυρίως εξειδικευμένους experts/ εργοδηγούς των μητρικών πολυεθνικών εταιριών, οι οποίες επενδύουν στη Ζώνη. Η παρουσία τους κατά κύριο λόγο υφίσταται για περιορισμένο διάστημα, ο δε λόγος ύπαρξής τους, συνδέεται με θέματα οργάνωσης και εκπαίδευσης .

Τέλος η λειτουργία των Ε.Ο.Ζ. μάλλον ενισχύει την τοπική κατανάλωση, μέσω της αύξησης των εισοδημάτων που προκύπτουν από την αύξηση του εργαζόμενου πληθυσμού. Άλλωστε στις Ε.Ο.Ζ. δεν εντάσσονται Πολυκαταστήματα, τα οποία μέσω των πλεονεκτημάτων που απολαμβάνουν, είναι σε θέση να εξοντώσουν την υφιστάμενη λειτουργία του λιανικού εμπορίου, το οποίο σε επαρχιακό επίπεδο είναι οργανωμένο κυρίως στη βάση των μικρών και μεσαίων εμπορικών καταστημάτων. Πάρα ταύτα πρέπει όλοι να κατανοήσουμε ότι τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει στη χώρα αν δεν αλλάξουμε εμείς οι ίδιοι.

 

Μιχάλης Χρυσοχοΐδης

Πρώην Υπουργός Αναπτυξης, Ανταγωνιστικότητας & Ναυτιλίας.

Νυν Υπουργός Προστασίας του πολίτη.